تپه مصلا

بدنبال تپه ( هگمتانه) نگاهی كوتاه به تپه مصلی لازم است. تپه طبیعی مصلا یكی از تپه های باستانی داخل شهر است . از اینكه در گذشته نماز عیدین را در فراز آن اقامه می شده است به این نام نامیده می شود. به نظر می رسد تپه مصلا در راستای تپه سنگ شیر و هگمتانه قرار دارد و به
......

تپه مصلا

بدنبال تپه ( هگمتانه) نگاهی كوتاه به تپه مصلی لازم است. تپه طبیعی مصلا یكی از تپه های باستانی داخل شهر است . از اینكه در گذشته نماز عیدین را در فراز آن اقامه می شده است به این نام نامیده می شود. به نظر می رسد تپه مصلا در راستای تپه سنگ شیر و هگمتانه قرار دارد و به هم پیوسته بوده اند. به نظر برخی از تاریخ نگاران این تپه در دوره های پیش از اسلام با رونق بوده و برج و باروئی داشته كه ویرانه هایش هنوز باقیست گرچه بعضی از صاحب نظران كاخهای دولت مادرا در فراز آن می دانند لیكن در دوره پارتها تپه مصلا دارای استحكا مات نظامی بوده است و بعضی آثار پیدا شده از آن دوره موید این نكته است . 

تپه مصلا از سمت شمالی خود بوسیله عبور رودخانه ( آلو سجرد ) و خیابان شهدا ( شورین ) از تپه هگمتانه و بوسیله خیابان و میدان صدف از سمت جنوب شرقی از تپه سنگ شیر بریده شده است.

(آقای دكتر اذكائی در كتاب فرمانروایان گمنام ) پیرامون تپه مصلا می نویسد :  مصلا ( نمازگاه) جایگاه نیایش "‌ اردی ویسور ناهید " و اساسا" معبد " آناهیتا "‌ ی مشهورپیش از اسلام بر روی آن قرار داشته . همان معبدی كه " آشیوخوس " خزاین آین را غارت كرده ودر جای دیگر به نام كنونی  میلچری (منوچهری فعلی ) ظاهرا" برای  مهر ( ایشتار) برپا بوده است. ودر كتاب ( هگمتانه نوشته دكتر محمد تقی مصطفوی )‌ آمده است در قسمت شرقی همدان به مسافت مختصری از جنوب تپه هگمتانه تپه بزرگ دیگری بطول تقریبی 600 متر ( شمالی - جنوبی) و عرض تقریبی 400 متر ( شرقی - غربی) قرار دارد. تنها اثر تاریخی این تپه بقایای برج و باروی ساده و ستبر مربوط به عهد اشكانیان بر فراز آن است).

تپه مصلا خاطرات تلخ وشیرینی از همدان در خود دارد كه هر كدام بحثی جداگانه است . از جمله خاطرات تلخ این تپه قتل عام وحشیانه ( مرد آویچ زیاری در سال 319 ه- ق ) است . در معرفی تندیس سنگ شیر مختصر اشاره ای شد توضیح دیگر اینكه پس از سه روز قتل و كشتار از مردم شهر كه با شجاعت در مقابل مرد آویچ مقاومت می كردند بدستور مرد اویچ مردم بدنبال امان یافتن در مصلا جمع شدند. جمعیت بدون اسلحه از زن وكودك ومردان پیر و جوان خود را در محاصره جلادان مرد اویچ دیدند كه نه راه گریز داشتند و نه اسلحه نبرد . گویند هزاران نفر از دم تیغ و شمشیر خو نخواران زیاری گذشتند و سینه های سبز تپه مصلا به خون آنان گلگون گردید.

از جمله دیگر رویدادهای تاریخی در تپه مصلی زد و خورد قزانها به سركردگی رضا خان میر پنج با ژندارم ها به فرماندهیمحمد تقی خان پسیان ( 1309- 1343 ه- ق) معروف به كلنل محمد تقی خان است توضیح مختصر این كه نیروی ژندارمری در اوایل دوره قاجار نخستین نیروی فرم دیده بود كه انتظامات را به عهده داشت و قزاق ها گروه دیگر كلنل محمد تقی خان كه در آلمان تحصیل كرده بودوباحكومت مستبدانه نمی توانست همراه شود در برخوردی با قزاقهای مقیم در همدان در تپه مصلی موقعیت هائی به دست آورد . پس از كودتای حوت1299 كه منجر به خاتمه حكومت قاجار و روی كار آمدن دوره پهلوی شد به فرمان قوام السلطنه در خراسان كشته شد. همچنین گفته می شود در دوره قاجار هنگامی كه گروه شیخی ها كه یك گروه انشعابی مذهبی بود نزاعی بین آنها و اهالی متدین شهر همدان بوجود آمده است كه دامنه نزاع به تپه مصلی كشیده می شود و سنگر بندی می كنند ساعتها می جنگند . همانطور كه اشاره شد حوادث و رخدادهای در تپه مصلاهر كدام جداگانه مطلبی بزرگ و قابل بحث است. امروزه تپه مصلا تقریبا" در میانه شهر قرار گرفته و برخی ساختمانهای دولتی با سیمائی باز در دامنه های آن چهره به شهر گشوده و نظاره گر شهر پر جوش و خروش همدان هستند.