یلدا در همدان

در همدان معمولا" فرزندان شب یلدا را در خانه والدین خود می گذرانند و همه اهل فامیل دور هم جمع میشوند . آجیلی مركب از كشمش . گردو . سنجد . نخود . بادام . مویز . شانی . تخمه خربزه و هندوانه . آجیل بومی و محلی شب یلدا بوده و البته خوردن هندوانه دراین شب و......

یلدا در همدان

در همدان معمولا" فرزندان شب یلدا را در خانه والدین خود می گذرانند و همه اهل فامیل دور هم جمع میشوند . آجیلی مركب از كشمش . گردو . سنجد . نخود . بادام . مویز . شانی . تخمه خربزه و هندوانه . آجیل بومی و محلی شب یلدا بوده و البته خوردن هندوانه دراین شب اجتناب ناپذیر است . بنا به روایت كهنسالان همدانی . مراسم مهره ریزی تا چند دهه قبل ازجمله تفریحات شب یلداد به شمار می آمده است . مهره ریزی شب یلدا آن است كه حاضرین در مجلس چه زن . چه مرد . چه پیر. چه جوان . شی یا قطعه كوچكی از آن خود را دورن یك كوزه كوچك گلی ( بستو= قوزوله) می اندازند . سپس كوزه را وسط اتاق یا روی كرسی نهاده و دختر بچه نا بالغی را كه چارقد توری قرمزی بر روی سرش انداخته اند كنار كوزه می نشینانند واو دست در كوزه كرده و یكی از اشیاء درون آن را بیرون می آورد و صاحب شی باید به محض دیدنش تعلق آن را به خود اعلام كند . آنگاه بزرگ خانواده دیوان حافظ را بر می دارد و به نیت صاحب شی فال میزند و مردمان اعتقاد دارند شعر حافظ سرنوشت آنان را طی سال آینده بیان می كند و به آن اعتقاد خاصی دارند .
حافظ گوید :
من این حدیث نوشتم چنانكه غیر ندانست تو هم ز روی كرامت چنان بخوان كه تو دانی


جشن یلدا ....

چون حلقه ربایند به نیزه تو به نیزه خال از رخ زنگی بربایی نخستین شب یلدا

پیروان آیین مهر هزاران سال است در ایران زمین نخستین شب زمستان و بلندترین شب سال را در آخرین روز از آذر ماه جشن می گیرند و تمام این شب طو لانی را تا صبح بیدار بوده و انتظار زایش دوباره خورشید می نشینند .
اعتقاد بر آن است كه یلدا ( بلند ترین شب سال ) شبی نحس و شوم است و برای مقابله با خصایص شیطانی این شب
مردم گروه گروه به گرد هم آمده آتش افروخته و تا صبح با رقص و پایكوبی و خوردن میوه های تازه و میوه های خشك شده در حال ستیز با اهریمن بوده . تا زمانیكه پس از سپری شدن این شب بلند . خورشید ( مهر ) كه سرشار از نور . گرمی . جانبخشی و عطوفت است طلوع كرده و جهان را از خفقان و بیداد اهریمن تاریكی برهاند. و چنین به نظر می آید كه خورشید با این طلوع خود دوباره زاده شده و جانی تازه گرفته است چون از آن شب به بعد رفته رفته
روزها بلند و بلند تر و شب ها كوتاه و كوتاهتر شده و هر روز بیش از دیروز میترا – ایزد مهر ( خورشید ) بر جهانیان مهر می وزد . واین لطف و بركتی است كه اهور امزادا شامل حال آدمی كرده است . اقوام قدیم آریایی . از هند و ایرانی گرفته تا هند و اروپایی همگی چشن تولد آفتاب را در آغاز زمستان می گرفتند و بخصوص ژرمنی ها
كه در این موقع از سال جشن بزرگی میگرفته اند. یلدا یك واژه سریانی و به معنی تولد است . رومیها خود واژه ناتالیس را به معنی تولد داشتند . مسیحیان سریانی واژه یلدا را با خود به ایران آوردند و از آن زمان تا كنون در ایران ماندگار شده است . البته فقط تولد میترا و هنگام و موقع زمانی آن نبود كه در مسیحیت وارد شد . در واقع امروزه مسیحیان جهان كه شب تولد مسیح را جشن می گیرند و تا بامداد بلند ترین شب سال را بیدار مانده و با خوردن و نوشیدن به شادی می گذرانند. همان تولد میترا مسیحای نجاتبخش یا سوشیانت را جشن می گیرند و اغلب مراسم و مناسك و آدابشان مقتبس از آیین مهر است . در برخی اشعار پارسی رابطه میان میلاد مسیح و شب یلدا اشاره شده است :
ایزد دادار. مهر و كین تو گویی از شب قدر آفریده و از شب یلدا
زان كه به مهرت بود تقرب مومن ران كه به كیئت بود تفخر ترسا

چشن یلدا امروزه شب چله نامیده می شود . اما چرا چله را چله بزرگ می نامند ؟ چله بزرگ از اول دی ماه است تا دهم بهمن ماه كه چهل روز تمام ادامه می یابد . چله كو چك از دهم بهمن ماه است تا بیستم اسفند .و از آن جهت چله كوچك گویند كه شدت سرما می كاهد. پس از خاتمه یافتن شب یلدا و زایش دوباره خورشید جشن دیگان 1 نیز آغاز می شود كه مهمترین دیگان از بین دیگانهای چهار گانه ماه دی است اولین روز از ماه دی – خرم روز ( اورمزد) در ایران باستان جشن گرفته می شده است . این جشن رادیگان 1 می نامند . هر ماه ( در گاهشماری ایران – باستان)
به دو هفته ودو هشته تقسیم می شده كه هر هفته و هر هشته با نام خدا ( دی)‌آغاز میشده است . و اولین روز از ماه دی (‌اورمزد روز) را جشن میگرفتند . ( دذو) در اوستا به معنی آفریدگار و خداوند و ( ددو) در پهلوی نیز شكل تغییر یافته همین واژه است . دی نیز شكل فارسی جدید ددو پهلوی است .