په هگمتانه

همدان این شهر كهن و افسانه ای ، با سابقه درخشان و آثار كشف شده حاكی از وجود یك شبكه منظم و پیشرفته آب رسانی در شهر حكومتی مادها و پارت ها می باشد در فواصل بین كانال و.....

تپه هگمتانه

همدان این شهر كهن و افسانه ای ، با سابقه درخشان و آثار كشف شده حاكی از وجود یك شبكه منظم و پیشرفته آب رسانی در شهر حكومتی مادها و پارت ها می باشد در فواصل بین كانال های آب رسانی معابری به عرض 5/3 متر وجود داشته و كف این معابر تماما" با آجرهای مربع شكل و منظمی مفروش بوده است پیشنه حفاری های علمی این تپه به سال 1913 میلادی بر می گردد كه هیئتی فرانسوی از طرف موزه لور پاریس به سرپرستی شارل فوسی . كاوش هایی در تپه هگمتانه انجام داد ولی نتایج این كاوشها هیچ گاه منتشر نشد .در طی 10 فصل حفاری انجام شده از سال 1362 تا 1378 كه حدود 14000 متر

 


مربع از بقایای این شهر مورد كاوش قرار گرفته یكی از كهن ترین دوره های تمدن بشری نمایان شده است همچنین یك حصار طولانی به ارتفاع 9 متر و دو برج عظیم و كم نظیر در درون آن كشف شده از جمله كاوشهای علمی سال 1362 تا كنون كه به سرپرستی آقای دكتر محمود رحیم صراف به انجام رسیده  منجر به شناسایی شهر بزرگی در دل تپه هگمتانه شده است تحقیقات نشان داده كه در فواصل 35 متری بین معابر دو سری واحد های ساختمانی قرار دارند كه هر كدام شامل یك حیاط مركزی ( هال ) است با اتاق ها و انبارهایی به صورت قرینه در گرداگرد آن به شكلی كه هر واحد ساختمانی فضایی در حدود 5/17 * 5/17 متر را در بر می گیرد معابر مذكور با عرض 5/3 متر و

 


پیبندی آجری در بخش وسیعی از تپه گسترش داشته و جهت شمال شرقی و جنوب غربی دارند . همچنین ادامه كاوش ها بخش هایی از حصار عظیم شهر به قطر 9 متر و ارتفاع 8 متر را آشكار ساخته است . این حصار در فواصل معین دارای برجهای عظیم بوده كه هگمتانه قدیم را در بر می گرفته است . به طور كلی این تپه در طول یكصد سال اخیر بارها مورد حفاری باستانشناسان داخلی و خارجی قرار گرفته است از جمله ویژگیهای شهر باستانی هگمتانه معماری و طرح و نقشه منظم این شهر بوده كه در بین آثار باستانی به دست آمده كم سابقه است ضمنا"  در طول حفاریهای انجام شده آثار ارزشمند و بی نظیری كشف گردیده كه اغلب متعلق به دوران هخامنشیان و نیاكان آنهاست . تعدادی از اشیاء كشف شده از این تپه در موزه ملی ایران باستان و تعدادی دیگر در موزه ها و یا مجموعه های خصوصی خارج از كشور نگهداری می شود

 




 

لوح زرین به نام ( آریارمنه)
 این لوح از زرناب است به ابعاد 12 در 8 سانتیمتر - دارای 10 سطر به خط میخی است . آریا رمنه جد داریوش اول از شاهان هخامنشی است . بنا به اظهار نظرباستا نشتاسان این لوح قدیمی ترین اثر تاریخی می باشد ودر موزه ( برلن آلمان ) نگهداری می شود.

 لوح زرین به نام ( ارشام )
 ابعاد این لوح 8 در 13 سانتیمتر می باشد . لوح به خط میخی واز دوره هخامنشینان می باشد . این لوح در اختیار مجموعه شخصی (مارسل ویدال ) امریكائی است.

 لوحهای طلا ونقره 
 در سال 1407 خورشیدی هنگام پی كنی خانه ای در روی تپه هگمتانه دو قطعه لوح یكی طلا و دیگری نقره به اندازه هم پیدا شدند . ابعاد هر لوح 19 در 8/18 سانتیمتر می باشند خطوط نوشته شده به خط میخی و هر دو مطلب یكی هست . لوح نقره ای در موزه ( كاخ مرمر ) و دیگری در ( موزه ایران باستان ) تهران نگهداری می شوند.

 لوح زرین به نام ( داریوش دوم 404 - 424 ق م )
 این لوح از زرناب به ابعاد 5/20 در 5/18 سانتیمتر می باشد خطوط نوشته شده 23 سطر به خط میخی است . این لوح خارج از كشور بود كه بوسیله موزه ایران باستان خریداری گردید و جزء گنجینه های موزه ایران باستان است.

 لوح زرین به نام ( داریوش دوم 404 - 424 ق م )
 ابعاد این لوح 2/16 در 13 سانتیمتر است . دارای 29 سطر به خط میخی است. در سال 1331 خریداری شده ودر حال حاضر در موزه ایران باستان نگهداری می شود.

 لوح زرین به نام ( اردشیر دوم )
 پسر داریوش دوم هخامنشی ابعاد این لوح 13 در 13 سانتیمتر می باشد . دارای 20 سطر به خط میخی در روی زرناب حك گردیده .

نگاهی كوتاه به چند نمونه از اشیاء پیدا شده در تپه هگمتانه كه به لوح ها باید افزده شوند.

 كوزه ای شكسته مانده از دوره خشایار شاه ( پسر داریوش اول )
 این كوزه از نقره است كه قطر دهانه آن 5/7 سانتیمتر و ارتفاع آن 12 سانیتمتر است . خطوطی میخی در این كوزه نقره شده بود كه برخی از كلمات آن باقی است و برخی دیگر روی تكیه های شكسته شده و مفقود شده مانده است . این كوزه دوره هخامنشی كه در خارج از كشور بود خریداری شد و در حال حاضر در موزه ایران باستان تهران است .

بشقاب نقره ای
با قطر دهانه 20 سانتیمتر از دوره هخامنشی . این بشقاب در سال 1324 از طرف موزه ایران باستان خریداری و به كشور برگشت . در موزه ایران باستان تهران نگهداری می شود.

 بشقاب یا جام نقره مربوط به دوره اردشیر اول ( 465-424 ق م )
با قطر دهانه 7/26 سانتیمتر است این بشقاب در اختیار موزه (‌مترو پولیتن ) نیورك است . در لبه داخلی بشقاب به خط میخی یك سطرطولانی نوشته شده است. معنی آن این است : ( اردشیر شاه بزرگ. شاه كشور ها پسر خشایار شاه . خشایارشاپسرداریوش شاه هخامنشی ( بود) كه این جام سیمین را(برای ) كاخ پادشاهی خود درست كرد)

 ظرف طلا
این ظرف مانند كاسه ای است گود كه رویه بیرونی آن دارای برجستگهائی است این نقوش از لبه ظرف شروع شده ودر وسط برآمدگی تكرار می شود بین برجستگیهاو لبه بالائی ظرف یك سطرخط میخی نقره شده نوشته یك جمله است به زبان پارسی باستان بابلی- عیلامی تكرار می شود و ترجمه فارسی جمله این است ( داریوش شاه بزرگ) قطر دهانه ظرف 4/18 سانتیمتر و ارتفاع آن 7/10 سانتیمتر می باشد . این كاسه طلائی دوره هخامنشی گذشته از ارزش باستانشناسی كه دارد از نظر هنر طلا كاری و ظرافت یكی از كارهای هنری منحصر به فرد می تواند باشد. این ظرف جزء مجموعه ( گورگیان )‌در نیورك می باشد.

 پایه ستون سنگی مربوط به اردشیر دوم 
 این پایه ستون مربعی است به طول ضلع93 سانتیمتر یك تكیه از سنك می باشد. بطوریكه مربع زیرین بزرگتر و در روی آن مربع وسط شال ستون بصورت دایره روی مربع وسط قراردارد. در حاشیه فوقانی مربع زیرین این ته ستون كتیبه ای به خط میخی كنده شده است. از این قرار ( ستون سنگی كاخ ( آپادانا اردشیر بزرگ ...پسر داریوش شاه هخامنشی ... ) از قرار معلوم این ته ستون سنگی پیش از سال 1314 در تپه هگمتانه بدست آمد و تا سال 1328 دراخیتار اداره فرهنگ وقت ( آموزش و پرورش ) بود سپس به موزه ایران باستان تحویل داده شد ودر حال حاضر در همان موزه نگهداری می شود .

ته ستون دیگری به نام اردشیر دوم هخامنشی  :
نمونه پایه ستونی كه گفته شد بدون كتیبه درموزه ( هگمتانه ) همدان نگهداری می شود . اما نمونه دیگری از این ته ستونها پایه ستونی است از سنگ با 7 سطر كتیبه به خط میخی مربوط به ارد شیر دوم كه از تپه هگمتانه پیدا شد ود رحال حاضر در تملك شخصی است در ( انگلستان ) كتیبه ای كه بر این ته ستون نوشته شده است از این قرار می باشد: ( می گوید اردشیر شاه بزرگ.شاه شاهان.شاه كشورها.شاه این سرزمین . پسر داریوش شاه (كه) داریوش پسر ارد شیر شاه (و)اردشیر پسر خشایار شاه (و) خشایار شا پدر داریوش شاه (و) داریوش پسر ویشتاسب هخامنشی( بودند) این كاخ را به لطف اورمزد وناهید و مهر مرا از همه بدیها حفظ فرمایندو آنچه من ساخته ام از گزند و آسیب محفوظ دارند.

آنچه معرفی شد از یافته های باستانشناسان در تپه هگمتانه بود تعداد بسیار معدودی از كل اشیاء یافته شده می باشند . آنچه گفته شد تنها لوح و اشیائی بودند كه برروی آنها كتیبه ای نگا شته شده بود و سایر اشیا كه تعداد آنها ده ها نمونه می باشند اشیائی هستند بدون كتیبه . از این نظر در اینجا به این معدود اكتفا شد كه خوانندگان محترم بیشنر پی به اهمیت اسناد تاریخی ایران كه در تپه هگمتانه همدان یافته شده اند ببرند . توضیح این كه بنا به گزارش كتاب هگمتانه تا امروز ( چاپ كتاب سال 1332) 8 قطعه لوح زرین و سمین از كشفیات تپه هگمتانه و تخت جمشید بدست آمده كه 5 لوح طلا و یك نقره مربوط به تپه هگمتانه همدان می باشد.وتنها یك لوح طلا و یك نقره مربوط به تخت جمشید می باشد. همین نكته اهمیت تاریخی و باستانی تپه هگمتانه را بهتر از هر مطلبی دیگر نشان می دهد .